Historia pierwszej Nagrody Nobla z nauk medycznych

behring_portrait_photo

Emil Adolf von Behring otrzymał pierwszą nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny za pracę nad zastosowaniem terapii surowicą przeciwko błonicy. Behring urodził się w biednej rodzinie w Lawicach (niem. Hansdorf) w Prusach. Dzięki pomocy finansowej od krewnych ukończył Wojskową Akademię Medyczną w Berlinie. W 1889 roku wstąpił do Instytutu Higieny Roberta Kocha i współpracował z Shibasburo Kitasato (uczniem Kocha), który odkrył bakterie tężcowe. Behring i Kitasato wykazali, że zwierzęta, którym wstrzyknięto bakterie tężcowe wytwarzają w surowicy „substancje chemiczne”, które mogą zabijać bakterie tężcowe. Nazwali je „antytoksynami”. Inny uczeń Kocha, Friedrich Loeffler, odkrył w 1884 roku bakterie błonicy. Przyjmując model tężca, Behring próbował rozwijać antytoksynę błonicy. Po wielu porażkach udało mu się otrzymać niewielką ilość, która chroniła zdrowe zwierzęta przed chorobą. W Boże Narodzenie 1891 roku Behring skutecznie podał 8-letniej pacjentce antytoksynę błonicy. Dziewczynka ta była pierwszą osobą, która wyzdrowiała dzięki wynalezionej przez niego surowicy. 100 lat temu błonica powodowała dziesiątki tysięcy śmierci wśród pacjentów, a odkrycie Behringa było pierwszą nadzieją na jej leczenie. Behring dzięki swoim metodom leczenia szybko zyskał aprobatę środowiska medycznego, zapoczątkowując jej nową – a w przyszłości bardzo istotną – dyscyplinę: immunologię.

Zrzut ekranu 2017-10-07 o 15.09.57

W roku 1910 Behring opracował mieszaninę toksyny i antytoksyny w celu wywołania trwałej odporności lub – jak to ujął – „pobudzania wewnętrznej dezynfekcji organizmu”. Dzięki jego wkładowi w rozwój leczenia i profilaktyki chorób zakaźnych, w dzisiejszych czasach mało kto choruje na błonicę, a zgony z jej powodu są rzadkością.

Warto pamiętać, że do czasu wprowadzenia masowych szczepień obserwowano bardzo dużą zapadalność na tę chorobę i umieralność z jej powodu. W 1943 roku epidemia błonicy w Europie spowodowała milion zachorowań oraz 50 tys. zgonów. W Polsce w 1945 roku zgłoszono 21 705 zachorowań i odnotowano 1464 zgony. Szczyt epidemii przypadał na połowę lat 50. XX wieku, kiedy odnotowano 163 zachorowania na 100 tys. mieszkańców. Sytuacja epidemiologiczna błonicy – zarówno w Polsce, jak i na świecie – uległa radykalnej poprawie po wprowadzeniu masowych szczepień w drugiej połowie XX wieku. W Polsce po wprowadzeniu systematycznych szczepień zachorowań uległa gwałtownemu zmniejszeniu, a od połowy lat 70. XX wieku rejestrowano już tylko pojedyncze zachorowania na błonicę i nie odnotowano zgonów.

Piszę o tym, bo wydaje mi się istotne, by pamiętać, że od czasów gdy dziesiątki tysięcy dzieci umierało na daną chorobę zakaźną, minęło jedynie kilkadziesiąt lat. Warto doceniać niesamowity postęp medycyny, dzięki któremu bardzo wiele istotnych problemów, z jakimi musieli zmagać się nasi dziadkowie czy pradziadkowie, dla nas jest obcych.

Piśmiennictwo:

  1. Knap J.: Szczepionka przeciw błonicy. W: Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zieliński A., red.: Wakcynologia. Bielsko-Biała, .-medica Press, 2007: 333–338
  2. Gałązka A.: Błonica. W: Kostrzewski J., Magdzik W., Naruszewicz-Lesiak D., red.: Choroby zakaźne i ich zwalczanie na ziemiach polskich w XX wieku. Warszawa, PZWL, 2001
  3. Hanrahan CF. Who was… Emil von Behring? Biologist (London). 2001;48(3):136-7.
  4. Hansson N, Enke U. [On the Awarding of the First Nobel Prize for Physiology or Medicine to Emil von Behring]. Dtsch Med Wochenschr. 2015;140(25):1898-902.
  5. Sytuacja epidemiologiczna krztuśca, błonicy, tężca i poliomyelitis w Polsce, innych krajach Unii Europejskiej i na świecie. 2017.
  6. Zdjęcie: “Emil von Behring – Photo Gallery”. Nobelprize.org. Nobel Media AB 2014. Web. 8 Oct 2017 <http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1901/behring-photo.html&gt;

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s