Udar – wszystko, co powinno się o nim wiedzieć

Udar mózgu może prowadzić do niepełnosprawności i śmierci. Rozróżniamy dwa główne rodzaje udarów: niedokrwienny (ok 80%), w którym dochodzi do zablokowania naczynia, przez co część mózgu zostaje niedokrwiona i obumiera, oraz krwotoczny, w którym przez pęknięte naczynie wylewa się do mózgu krew, powodując obumarcie neuronów w tym miejscu.

Bardzo częstym zaburzeniem podobnym do udaru jest tzw. TIA (ang. – tansient ischemic attack), czyli przemijający atak niedokrwienia. Charakteryzuje się takimi samymi objawami jak udar, jednak najczęściej przechodzą one w ciągu pierwszej godziny. Jest to jednak bardzo zły prognostyk – około ⅓ pacjentów, którzy mieli TIA i nie zostali w związku z tym leczeni, dostaje w przyszłości udaru.

udar-rycina
rodzaje udarów – źródło: https://adst.mp.pl/img/articles/udar/udar-mozgu/udar-rycina.jpg

Kto może dostać udaru?

Warto pamiętać, że praktycznie każdy może dostać udaru. Najbardziej narażone są osoby starsze. Ryzyko wystąpienia udaru mózgu w ciągu roku u młodych osób wynosi 1 na 30 000, podczas gdy u osób w wieku 75–85 lat – 1 na 45 osób, a u jeszcze starszych 1 na 30 osób. W Polsce udar dotyka niestety około 70 tys. osób rocznie. Są jednak czynniki i choroby, które sprzyjają udarom, takie jak: nadmierne spożywanie alkoholu, nikotynizm, otyłość i brak aktywności fizycznej, hiperchloresterolemia, nadciśnienie tętnicze i zaburzenia rytmu serca czy cukrzyca.

Objawy

Do najbardziej charakterystycznych objawów udaru należą:

  • osłabnięcie mięśni twarzy, np.: opadający kącik ust;
  • osłabienie kończyny górnej lub dolnej bądź obu jednocześnie, czasami może objawiać się w zaburzeniach poruszania daną kończyną bądź w skrajnych przypadkach niemożnością wykonania żadnego ruchu, może temu towarzyszyć uczucie drętwienia dotkniętych udarem części ciała;
  • zaburzenia widzenia: dwojenie, ograniczenie pola widzenia, mroczki, a nawet pełna utrata wzroku w jednym oku;
  • osłabienie mięśni języka i gardła – trudności w połykaniu i mówieniu;
  • zaburzenia równowagi i koordynacji
  • ból głowy;
  • zaburzenia przytomności lub jej utrata;

Co robić, gdy wystąpią powyższe objawy?

udar-ramka2
objawy alarmowe udaru – źródło: https://adst.mp.pl/img/articles/udar/udar-mozgu/udar-ramka2.jpg

Każdy udar mózgu, nawet z niewielkimi objawami, jest stanem zagrożenia życia i wymaga jak najszybszego leczenia w szpitalu, najlepiej na tzw. oddziale udarowym, wyspecjalizowanym w opiece nad chorymi z udarem. Dotyczy to także napadu przemijającego niedokrwienia mózgu (nawet krótkotrwałego), ponieważ bardzo często poprzedza on o kilka godzin lub dni udar mózgu. Nie należy czekać, aż objawy same ustąpią, próbować się kontaktować z lekarzem rodzinnym, przyjmować jakichkolwiek leków ani jechać do szpitala samemu lub czekać na podwiezienie przez kogoś innego – po prostu należy jak najszybciej wezwać pogotowie ratunkowe, opisując występujące objawy.

Jak się diagnozuje i leczy udar?

Podstawą diagnostyki udarów jest badanie obrazowe głowy – najczęściej wykonuje się tomografię komputerową. Leczenie udarów zależy od poszczególnych rodzajów. Najważniejszy jednak jest czas. Komórki mózgu są bardzo wrażliwe na niedotlenienie i zaczynają umierać już po 4 minutach od wystąpienia udaru. Wielu chorych kwalifikuje się do leczenia, które może odwrócić lub znacznie ograniczyć skutki udaru pod warunkiem, zaczną być leczeni nie później niż 4,5 godziny od wystąpienia udaru. Liczy się zatem każda sekunda i najważniejsze, co można i należy zrobić, podejrzewając udar mózgu u siebie lub innej osoby, to jak najszybciej zadzwonić po pogotowie ratunkowe. Jak najszybsze dotarcie do szpitala może uratować życie lub uchronić przed ciężką niepełnosprawnością.

Co mogę zrobić, by obniżyć ryzyko wystąpienia u mnie udaru?

  • Jedz zdrowo, unikaj nasyconych kwasów tłuszczowych w diecie.
  • Utrzymuj prawidłową masę ciała.
  • Uprawiaj regularnie aktywność fizyczną (przeznacz na nią co najmniej 45 minut 3 razy w tygodniu).
  • Nie pal papierosów.
  • Nie nadużywaj alkoholu.
  • Diagnozuj się i lecz takie choroby jak: nadciśnienie tętnicze, hiperchloresterolemię, zaburzenia rytmu serca i cukrzycę

Piśmiennictwo:

  1. Balami JS, Chen RL, Buchan AM. Stroke syndromes and clinical management. Qjm. 2013;106(7):607-15.
  2. About Stroke | cdc.gov. 2017: https://www.cdc.gov/stroke/about.htm.
  3. Udar mózgu. 2017; http://www.mp.pl/social/article/135796.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s