Wszystko, co powinieneś wiedzieć o raku jelita grubego

Rak jelita grubego rozwija się na skutek niekontrolowanego wzrostu komórek w obrębie jednej z części tego narządu. Nowotwór ten częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet. Rzadko pojawia się u osób przed 40. rokiem życia. Najczęściej zaś dotyczy osób, które ukończyły 70 lat. W Polsce, gdzie stale zwiększa się liczba zachorowań na raka jelita grubego, jest drugą w kolejności przyczyną zgonów nowotworowych.

Czynniki ryzyka zachorowania na rak jelita grubego

Zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego dotyczy osób, których krewni cierpieli z powodu nowotworu lub choroby Leśniowskiego i Crohna oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Do powstania tego nowotworu przyczynia się palenie papierosów, otyłość, występowanie polipów w jelicie grubym, a w przeszłości – nowotworów jelita grubego.

Większość przypadków to zachorowania sporadyczne, czyli niezwiązane z żadnym genetycznym czy rodzinnym obciążeniem. Udział zachorowań rodzinnych lub genetycznych nie przekracza, według różnych szacunków, 15–30% wszystkich przypadków choroby.

Jakie są objawy raka jelita grubego?

objawy raka jelita grubego
Ryc. 1 Objawy raka jelita grubego

Objawy są uzależnione od stopnia zaawansowania choroby i umiejscowienia w obrębie jelita.

Do typowych wczesnych objawów należą:

  • krwawienie z odbytnicy (zwłaszcza powtarzające się),
  • obecność krwi w stolcu po defekacji,
  • naprzemienne występowanie zaparć i biegunek,
  • uporczywe biegunki,
  • zmiana w kształcie i rozmiarach stolca,
  • ból i skurcze brzucha,
  • powtarzające się nieefektywne parcie na stolec,
  • niedokrwistość wynikająca z powolnego, często ukrytego, ale stałego krwawienia z guza do jelita

Do objawów późnych zalicza się:

  • utratę masy ciała,
  • brak apetytu,
  • osłabienie

Badania ułatwiające wstępne rozpoznanie nowotworu jelita grubego

diagnostyka raka jelita grubego
Ryc. 2: Metody diagnostyki raka jelita grubego
  1. Badanie per rectum – lekarz dotykowo bada dolną część odbytnicy– w ten sposób można rozpoznać znaczną część guzów położnych w tej części jelita grubego.
  2. Antygen karcynoembrionalny (CEA) we krwi. Jest to badanie, w czasie którego oznacza się stężenie typowego dla rozwoju nowotworów jelita grubego markeru. Badanie wykorzystywane jest obecnie przede wszystkim w obserwacji chorych po leczeniu na nowotwory jelita grubego.
  3. Badanie obecności krwi utajonej w stolcu – pozwala na stwierdzenie, czy w stolcu nie ma śladów niewidocznej nieuzbrojonym okiem krwi, która może być objawem rozwijającego się nowotworu.
  4. Kolonoskopia – badanie wykonywane za pomocą giętkiego, długiego (ok. 150–180 cm) endoskopu, dzięki któremu można objerzeć całe jelito grube. Podczas kolonoskopii, w razie potrzeby, można pobrać wycinki z podejrzanej zmiany, zatamować niewielkie krwawienie lub założyć urządzenie zmniejszające czasowo objawy niedrożności wywoływanej przez nowotwór (tzw. stent)
  5. Kolonoskopia wirtualna – polega na podaniu powietrza do światła jelita grubego przez odbytnicę i wykonaniu tomografii komputerowej, dzięki której uzyskuje się trójwymiarowy obraz całego narządu.

Czy można uniknąć zachorowania na raka jelita grubego?

Do działań zmniejszających ryzyko rozwoju nowotworu jelita grubego należą:

  • regularna aktywność fizyczna,
  • ograniczenie zawartości tłuszczów w diecie, zwłaszcza tych pochodzenia zwierzęcego,
  • regularne spożywanie świeżych owoców i warzyw,
  • ograniczenie dziennej podaży kalorycznej,
  • zmniejszenie spożycia alkoholu.

Zastosowanie się do wszystkich powyższych zaleceń nie spowoduje, że na pewno unikniemy raka jelita grubego, jednak może znacznie obniżyć ryzyko wystąpienia choroby.

Badania profilaktyczne – kolonoskopia

Możesz się bezpłatnie zarejestrować na kolonoskopię, jeśli spełniasz poniższe warunki:

  • jeżeli masz 50–65 lat i nie miałeś kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat,
  • jeżeli masz 40–49 lat i masz krewnego pierwszego stopnia, u którego wykryto raka jelita grubego,
  • jeżeli masz 25–49 lat i w Twojej rodzinie wystąpił dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością (HNPCC). Musisz potwierdzić ten fakt w poradni genetycznej. W takiej sytuacji powinieneś powtarzać kolonoskopię co 2–3 lata, chyba, że badanie genetyczne wykaże, że nie masz mutacji genetycznych i możesz być zwolniony z kontrolnych badań tego typu.

W większości przypadków wystarczy, że zrobisz kolonoskopię raz w życiu. Dalsze postępowanie zależy od tego, czy badanie wykryje jakieś zmiany.

Jeśli zdecydujesz się na badanie, musisz się do niego odpowiednio przygotować. Najlepiej, jeśli na 3 dni przed badaniem przejdziesz na dietę płynną. Możesz pić kawę, herbatę, wodę czy soki, a także jeść zupy – jednak bez warzyi dodatków.

W dniu poprzedzającym badanie możesz zjeść jedynie śniadanie, bez napojów gazowanych i mleka. Po południu (ok. godz. 14.00) powinieneś zacząć przyjmować specjalny preparat do oczyszczenia okrężnicy. Reakcją organizmu będą liczne wypróżnienia. Od tego momentu nie możesz jeść aż do badania.

Zachęcam wszystkich do zgłaszania się na badania przesiewowe. Może nie należą one do najprzyjemniejszych i wymagają poświęcenia, ale jest ono niczym w porównaniu do tego, co może Cię spotkać, jeśli je zbagatelizujesz i będziesz zmuszony zmierzyć się z chorobą nowotworową.

Piśmiennictwo:

  1. Dziki L, Pula A, Stawiski K, Mudza B, Wlodarczyk M, Dziki A. Patients’ Awareness Of The Prevention And Treatment Of Colorectal Cancer. Pol Przegl Chir. 2015;87(9):459-63.
  2. Mogoanta SS, Vasile I, Totolici B, Neamtu C, Streba L, Busuioc CJ, et al. Colorectal cancer – clinical and morphological aspects. Rom J Morphol Embryol. 2014;55(1):103-10.
  3. Siegel R, Desantis C, Jemal A. Colorectal cancer statistics, 2014. CA Cancer J Clin. 2014;64(2):104-17.
  4. @CDCgov. CDC – Colorectal (Colon) Cancer. @CDC_Cancer; 2017 [updated 2017-12-06T08:30:33Z]; Available from: https://www.cdc.gov/cancer/colorectal/.
  5. Colorectal Cancer. 2017; Available from: https://www.webmd.com/colorectal-cancer/default.htm.
  6. Rak jelita grubego. 2017; Available from: http://www.mp.pl/social/article/88022.
  7. Rycina 1: Netter’s Internal Medicine. Wehbie, Robert S.; O’Neil, Bert H.; Goldberg, Richard M… Published January 1, 2009. Pages 563-571. © 2009. Figure 79-1 Clinical Manifestations of Colorectal Cancer.
  8. Rycina 2: Netter’s Internal Medicine. Wehbie, Robert S.; O’Neil, Bert H.; Goldberg, Richard M… Published January 1, 2009. Pages 563-571. © 2009. Figure 79-2 Screening Techniques.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s