Co musisz wiedzieć o profilaktyce raka szyjki macicy?

Rak szyjki macicy jest szóstym, biorąc pod uwagę częstotliwość występowania, nowotworem u kobiet w Polsce, a mianowicie stanowi 10,7 % zachorowań. Rocznie ok. 1700 kobiet umiera z tego powodu. Podstawą badań przesiewowych jest badanie cytologiczne metodą Papanicolaou, podczas którego pobierane są wymazy z ujścia zewnętrznego kanału i z tarczy szyjki macicy. Skrining cytologiczny, ze względu na niski koszt i wysoką skuteczność, jest najpopularniejszą metodą badań przesiewowych. W wyniku przeprowadzenia badania cytologicznego można wykryć zarówno zmiany przedrakowe, jak i raka we wczesnym okresie zaawansowania choroby.

Jakie są główne czynniki ryzyka?

  • infekcje wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV);
  • wiek (zachorowalność zwiększa się wraz z wiekiem, szczyt zachorowań przypada pomiędzy 45 a 55 r. ż.);
  • wczesne rozpoczęcie życia seksualnego;
  • duża liczba partnerów seksualnych;
  • duża liczba porodów;
  • niski status społeczny i ekonomiczny;
  • palenie papierosów;
  • stwierdzona wcześniej zmiana patologiczna w badaniu cytologicznym;
  • partnerzy seksualnie niemonogamiczni, z infekcją HPV (ryzyko zachorowania wzrasta 20-krotnie).

Kiedy rozpocząć wykonywanie badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy?

  • 3 lata po rozpoczęciu współżycia płciowego (tj. stosunków dopochwowych).
  • Nie później niż w wieku 21 lat.
  • U nastolatek, u których nie ma potrzeby wykonywania badań cytologicznych, należy zadbać o odpowiednią profilaktykę (ocena ryzyka zachorowania, antykoncepcja i poradnictwo prewencyjne, poradnictwo dotyczące badań przesiewowych oraz edukacja dotycząca chorób przenoszonych drogą płciową).

Kobietom poniżej 70 roku życia, z niezmienioną szyjką macicy, u których po skończeniu 60 lat co najmniej trzy kolejne, dobrze udokumentowane i wykonane prawidłowo badania cytologiczne nie miały odchyleń od normy, można zaproponować przerwanie kolejnych badań przesiewowych. Decyzję powinny podjąć zainteresowane kobiety po przedyskutowaniu z nimi potencjalnych korzyści, szkód oraz ograniczeń badań przesiewowych.

Nie zaleca się przerywania wykonywania badań przesiewowych u kobiet, które:

  • Nie wykonywały tych badań wcześniej lub nie są dostępne ich wyniki.
  • Nie poddawały się wcześniejszym badaniom przesiewowym.
  • Chorują na raka szyjki macicy,
  • Cierpią na wewnątrzmaciczną ekspozycję na dietylostilbesterol lub upośledzenie odporności (także zarażonych HIV). U takich kobiet badania przesiewowe należy kontynuować tak długo, jak długo ogólny stan zdrowia pacjentek jest dobry i nie występują u nich choroby zagrażające życiu.

Dodatkowo nie zaleca się zaprzestania badań przesiewowych u kobiet, u których wynik badania na obecność DNA HPV był dodatni. Kobiety chore na poważne choroby mogą zrezygnować z badań przesiewowych.

Informacje o aktualnych miejscach wykonywania bezpłatnych badań w programie profilaktyki raka piersi i raka szyjki macicy znajdują się na stronach Wojewódzkich Ośrodków Koordynujących Programy Wczesnego Wykrywania Raka Piersi oraz Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy (WOK).

Pamiętajmy również o profilaktyce pierwotnej.

Coraz powszechniejszą metodą profilaktyki raka szyjki macicy są szczepienia przeciw wirusowi HPV u osób, które nie rozpoczęły współżycia płciowego. Szczepienia według prowadzonych badań eliminują w znacznym stopniu ryzyko zachorowania – zmniejszają one ryzyko infekcji wirusem o ponad 75%.

Piśmiennictwo:

  1. @nhschoices. Cervical cancer – NHS.UK. Department of Health; 2018; Available from: https://www.nhs.uk, http://www.nhs.uk/conditions/cervical-cancer/.
  2. Cervical Cancer-Topic Overview. 2018; Available from: https://www.webmd.com/cancer/cervical-cancer/cervical-cancer-topic-overview.
  3. Fang J, Zhang H, Jin S. Epigenetics and cervical cancer: from pathogenesis to therapy. Tumour Biol. 2014;35(6):5083-93.
  4. Rustagi AS, Kamineni A, Weinmann S, Reed SD, Newcomb P, Weiss NS. Cervical screening and cervical cancer death among older women: a population-based, case-control study. 2014 [updated May 1; cited 179 9]; 2014/04/02:[1107-14]. Available from: http://dx.doi.org/10.1093/aje/kwu035.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s